UWAGA GRYPA !!!


Powrót do strony ZST Mikołów

CO TO JEST GRYPA?

Grypa jest chorobą zakaźną powodowaną przez wirusy. Każdy może zachorować na grypę. Przenosi się ona z osoby na osobę. Nie należy grypy utożsamiać ze "zwykłym przeziębieniem", gdyż konsekwencje grypy mogą być o wiele groźniejsze. W pewnych sytuacjach może stanowić zagrożenie dla naszego zdrowia a nawet życia. Dlatego nie należy grypy lekceważyć. Jednocześnie grypa jest chorobą przed którą można się stosunkowo łatwo uchronić.

Grypa jest chorobą zakaźną dotyczącą nas wszystkich. Świadczy o tym chociażby fakt, że każdego roku na tę z pozoru niegroźną chorobę zapada ponad dziesięć procent populacji na całej kuli ziemskiej

WIRUS GRYPY

Wirus grypy należy do RNA wirusów i wywodzi się z rodziny Orthomyxoviride. Wyróżniamy jego trzy rodzaje:

Wirus grypy A

Stanowi źródło zakażenia nie tylko dla człowieka, ale też dla innych ssaków i ptaków. To właśnie on jest odpowiedzialny za występowanie pandemii, które powtarzają się co kilka, kilkadziesiąt lat.

Wirus grypy B

Stanowi źródło zakażenia jedynie dla człowieka. Jest odpowiedzialny za sezonowe i duże epidemie, te ostatnie powtarzają się średnio co trzy lata.

Wirus grypy C

Stanowi źródło zakażenia jedynie dla człowieka. Z punktu widzenia medycyny nie jest tak istotny jak pozostałe jego siostry - A i B. Stanowi on zaledwie margines wśród zachorowań na grypę. Zachorowania te obserwuje się głównie wśród dzieci i przyjmują one postać poronną lub wywołują tylko nieznaczne objawy chorobowe. Budowa wirusa z grupy C odbiega od budowy pozostałych wirusów grypy.

Budowa ogólna wirusa typu A i B

Wirus grypy zbudowany jest z trzech podjednostek: genomu (kwasu rybonukleinowego), białkowego kapsydu o symetrii helikalnej oraz otoczki lipoproteinowej. Tak zbudowana pojedyncza cząstka nazywana jest wirionem. Materiałem genetycznym wirusa grypy jest jednoniciowy kwas RNA o polarności ujemnej - oznacza to, że nie występuje on w komórkach jako informacyjny RNA. RNA zbudowany jest z ośmiu fragmentów, z których czwarta część jest odpowiedzialna za produkcję hemaglutyniny, a szósta neuraminidazy. Średnica kapsydu zawiera się w granicach 90-150 nm, co kwalifikuje go do wirusów o średniej wielkości.

Rodzaje białek powierzchniowych

Wirus grypy charakteryzuje się obecnością dwóch enzymów glikoproteinowych na powierzchni kapsydu - są to neuraminidaza i hemaglutynina (ze znaczną przewagą ilościową tego ostatniego) o wysokiej immunogenności. Ponadto w osłonce wirusa znajdują się: białko matrycowe, nukleoproteina oraz polimeraza. Różnorodność budowy hemaglutyniny i neuraminidazy pozwala na wyodrębnienie typów antygenowych wirusa grypy. Dla człowieka chorobotwórcze są wirusy obdarzone hemaglutyniną 1, 2 lub 3 oraz neuraminidazą 1 lub 2. W przyrodzie podtypów tych występuje znacznie więcej.

Funkcja glikoprotein powierzchniowych

Hemaglutynina, jak sama nazwa wskazuje, ma zdolność do aglutynacji krwinek czerwonych, jest również odpowiedzialna za proces przyłączania i wnikania wirionów do wnętrza komórek nabłonkowych w drogach oddechowych. Neuraminidaza natomiast toruje drogę wirusom do receptorów komórkowych pokrytych gęstym śluzem dróg oddechowych. W komórkach może indukować apoptozę, zwiększa patogenność wirusa i zapobiega tworzeniu się agregatów wirusowych.

Biologia wirusa

Wirus grypy łączy się z nabłonkiem górnych dróg oddechowych przez receptor mukoproteinowy - proces ten nazywamy adsorbcją wirusa do komórki gospodarza. W fazie penetracji następuje endocytoza. We wnętrzu komórki kwas rybonukleinowy uwalnia się z kapsydu i tworzona jest komplementarna nić RNA pełniąca rolę informacyjnego mRNA (transkrypcja). Wirus replikuje się (translacja) i dojrzewa w cytoplazmie. Cykl ten trwa około sześciu godzin. Uwalnianie pojedynczych wirionów odbywa się poprzez egzocytozę. Podczas tego procesu wirus nabywa osłonkę lipoproteinową będącą integralną częścią zakażonej komórki, a traci ją podczas wnikania do kolejnej komórki. Najczęściej po uwolnieniu wirusów komórka ulega lizie. Wirus nie musi się ograniczać do komórek nabłonka dróg oddechowych - drogą krwiopochodną może przenosić się i atakować inne narządy takie jak np. węzły chłonne.

Zmienność antygenowa

Wirusy grypy są jednymi z "organizmów" najszybciej ulegających procesowi przemian antygenowych. Stanowi to z punktu widzenia medycyny duży problem stojący na drodze w walce z tym groźnym przeciwnikiem.

Skok antygenowy (reasortacja, antigenic shift)

Wirusy grypy A charakteryzuje zjawisko reasortacji, inaczej skoku antygenowego (antigenic shift). Polega ono na zmianie jednego bądź kilku części wirusowego RNA w sytuacji gdy jedna i ta sama komórka zostanie zainfekowana dwoma różnymi wirusami grypy w tym samym czasie. Potomne wirusy mogą posiadać materiał genetyczny od swego "rodziciela" i tego drugiego wirusa jednocześnie replikującego się w tej samej komórce. Wytworzone w organizmie przeciwciała przeciwko starym wirusom są nieużyteczne do walki z wirusem będącym dzieckiem tego zjawiska. Wirusy grypy A krążą między różnymi gatunkami zwierząt i człowiekiem. Bliskie kontakty ze zwierzętami, np: hodowla, sprzyjają reasortacji, w wyniku czego powstaje nowy podtyp wirusa - następuje to co kilka lub kilkadziesiąt lat.

Nomenklatura

Każdy nowo odkryty szczep wirusa grypy jest dokładnie opisywany np:

Ostatnia pozycja informuje o podtypie antygenowym kolejno hemaglutyniny i neuraminidazy.

GRYPA W XX WIEKU

Grypa jest chorobą tak starą jak ludzkość. Co kilka, kilkadziesiąt lat w wyniku reasortacji (patrz: zmienność antygenowa) powstaje nowy podtyp wirusa A zsyłając na ludzkość kolejną pandemię. W ubiegłym stuleciu mieliśmy cztery takie pandemie. Największą i najgroźniejszą w skutkach była grypa "Hiszpanka" z 1918 roku. Podczas tej pandemii zginęło około dwadzieścia milionów ludzi, a przynajmniej dziesięć razy tyle zachorowało. Wystąpił wówczas podtyp wirusa H1N1. Kolejna pandemia miała miejsce w 1957 roku w Azji (podtyp H2N2).
Pochodzenie obu wyżej wymienionych pandemii z okolic Azji i rolniczy charakter tego kontynentu potwierdza tezę upatrującą przyczyny reasortacji w bliskim kontakcie z naturą (patrz: zmienność antygenowa). W latach sześćdziesiątych (1968 r.) podtyp wirusa H3N2 spowodował wybuch epidemii grypy "Honk Kong". I wreszcie ostatnią w zeszłym tysiącleciu była grypa rosyjska H1N1 z 1977 roku.

Jak mogę się zarazić grypą?

Zarażenie następuje drogą kropelkową. Gdy chora na grypę osoba mówi, kaszle lub kicha wydala maleńkie kropelki śliny razem z wirusem, które mogą się osadzać na błonie śluzowej w okolicy ust i nosa drugiej osoby. W ten sposób przekazany drugiej osobie wirus zaczyna się rozwijać i powoduje grypę.
Zarażenie może również nastąpić poprzez kontakt bezpośredni. Jeśli chora na grypę osoba dotyka swoich ust lub nosa, np. podczas oczyszczania nosa chusteczką, na rękach pozostają jej drobinki śluzu wraz z wirusem. Następnie bierze za rękę osobę zdrową przekazując jej drobinki śluzu i wirusy. A ta z kolei dotyka swoich ust np. podczas ziewania. W ten sposób wirusy mogą się przenieść na błonę śluzową osoby zdrowej, tam się rozwijać i powodować grypę.

Przez jak długi czas jestem niebezpieczny dla moich bliskich i otoczenia?

Osoba chora na grypę zaraża inne osoby. Może się to zdarzyć przez kilka dni przed wystąpieniem jakichkolwiek objawów grypy, a także w trakcie pierwszych czterech dni trwania objawów.

Co mogę zrobić, żeby nie zarazić swoich bliskich i otoczenia?

Niestety łatwo jest zarazić osoby przebywające w bliskiej odległości. Osoba chora powinna przebywać w osobnym pokoju, nie powinna kaszleć i kichać w obecności innych, nie powinna zostawiać zużytych chusteczek. Powinna często myć ręce, żeby pozbywać się z nich drobinek śluzu z wirusami.

Po kontakcie z osobą chorą, kiedy mogę się spodziewać pierwszych objawów?

Od momentu zarażenia może upłynąć od jednego do sześciu dni zanim pojawią się pierwsze objawy choroby.

Jakie są objawy grypy?

Objawy grypy pojawiają się nagle tj. w ciągu jednego lub dwóch dni. Do najważniejszych należą: wysoka gorączka (powyżej 37,8°C), dreszcze, suchy (tzn. bez odpluwania plwociny) i męczący kaszel, katar, mogą wystąpić krwawienia z nosa, silne bóle głowy, bóle mięśni, uczucie rozbicia i krańcowego wyczerpania.
Nie wszystkie objawy muszą być obecne dla stwierdzenia grypy.
W niektórych przypadkach można zaobserwować delikatną wysypkę na tułowiu przechodzącą na twarz i kończyny górne. Również w wyjątkowych sytuacjach podczas grypy występuje biegunka i wymioty. Zdarza się to głównie podczas zachorowań u małych dzieci. U nich to również grypa może przebiegać pod postacią pseudokrupu. Obserwujemy wówczas napady szczekającego kaszlu z towarzyszącą dusznością wdechową.

Jak długo trwa grypa?

Objawy grypy ustępują po około tygodniu. Najdłużej utrzymującym się objawem jest kaszel, który może trwać jeszcze kolejny tydzień. Również niektóre osoby po przechorowaniu grypy mogą odczuwać zmęczenie.

Ile razy w życiu chorujemy na grypę?

Na grypę chorujemy nieograniczoną ilość razy w życiu. Po przechorowaniu odporność trwa bardzo krótko. Wirus grypy ciągle się zmienia - dlatego organizm ma do czynienia za każdym razem z nowym, trochę innym wirusem i za każdym razem musi się uczyć od nowa jak go pokonać.

Jak lekarz może rozpoznać grypę?

Istnieją różnorakie badania które mogą potwierdzić zachorowanie na grypę np. badania krwi albo wymaz z gardła. Najczęściej jednak lekarz rozpoznaje grypę na podstawie badania pacjenta i rozmowy o objawach.

Dlaczego grypa jest tak niebezpieczną chorobą?

Wbrew powszechnej opinii grypa jest niebezpieczną chorobą. Zachorowanie na grypę może powodować pojawienie się innych chorób (powikłań). Grypa również może pogorszyć przebieg chorób, na które dana osoba cierpiała przed zachorowaniem na grypę.

Jakie są najczęstsze powikłania grypy?

Do najczęstszych powikłań grypy należą: zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, zapalenie zatok, zapalenie ucha, zaostrzenie już istniejących chorób np. chorób układu krążenia (niewydolność krążenia), chorób układu oddechowego (astma, przewlekłe zapalenie oskrzeli i inne).
Do rzadszych powikłań należą: zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie nerwów, zapalenie opon mózgowo rdzeniowych.

Czy można umrzeć z powodu grypy?

Zdarzają się sytuacje, gdy grypa lub jej powikłania mogą doprowadzić do śmierci. Dzieje się to głównie wśród osób starszych i cierpiących na inne choroby przewlekłe.

Grypa czy przeziębienie?

Ważna jest umiejętność rozróżnienia grypy i przeziębienia ponieważ powikłania pogrypowe takie jak zapalenie płuc mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.


Objawy

Przeziębienie

Grypa
poczatek powolny, lagodny nagly i blyskawiczny
goraczka rzadko charakterystyczna, wysoka goraczka, -39-41 C, trwajaca 3-4 dni
ból glowy rzadko intensywny
uogólniony ból miesni nieznacznie zwykle, czesto bardzo silny
zmeczenie, oslabienie nie duzego stopnia moze przeciagnac sie do 2-3 tygodni
skrajnie wyczerpanie nigdy wczesne i bardzo nasilone
niezyt nosa zawsze u 1/3 chorych brak
kichanie zwykle czasami
ból gardla powszechny czasami
ból w klatce piersiowej, kaszel lagodny, intensywny, czesto uzywany czesto, niekiedy o bardzo duzym nasileniu
niezdolnosc do pracy czesto zawsze
zwiazek z pogoda czesto wzgledny
powikłania rzadko czesto

Co zrobić gdy podejrzewam u siebie grypę?

Gdy zaistnieje podejrzenie grypy należy udać się do lekarza. Lekarz potwierdzi lub odrzuci nasze przypuszczenia. Lekarz również oceni ryzyko powikłań, biorąc pod uwagę nasz wiek i istniejące już choroby. Zapisze leki łagodzące objawy choroby a także najprawdopodobniej wypisze zwolnienie.

W jaki sposób mogę uniknąć zarażenia grypą?

Pewne ogólne zachowania mogą zmniejszyć prawdopodobieństwo zachorowania na grypę. W trakcie epidemii grypy najlepiej unikać miejsc publicznych takich jak sale kinowe, kawiarnie, dyskoteki. Nie powinno się odwiedzać osób chorych na grypę w przypadku gdy nie jest to konieczne. Częste mycie rąk może częściowo uchronić przed zachorowaniem; przebywając poza domem nie należy dotykać brudnymi rękoma okolicy ust czy oczu. Wirus może pozostawać na klamkach, a stamtąd przez ręce przedostawać się do organizmu.
Jak najlepiej zabezpieczyć się przed grypą?
Najlepszym zabezpieczeniem przed zachorowaniem na grypę jest zastosowanie szczepionki przeciwko grypie.

Jak często należy się szczepić przeciwko grypie?

Wirus grypy często zmienia swoją budowę, dlatego szczepionka przeciwko grypie aktualna jest tylko przez jeden "sezon grypowy" czyli jeden rok. Dla zabezpieczenia się przed zachorowaniem na grypę należy się szczepić co roku.

Kiedy należy się szczepić?

Szczepionkę podaje się pomiędzy końcem sierpnia a początkiem listopada.

Czy po zaszczepieniu się ze 100% pewnością nie zachoruję na grypę?

Niestety takiej pewności mieć nie można. Skuteczność szczepionki wynosi 70-90%. Oznacza to, że na sto szczepionych osób 10 do 30 osób nie zareaguje na przyjętą szczepionkę. Mimo to szczepienie w tym wypadku nie jest pozbawione znaczenia, dlatego, że osoby te gdy zachorują na grypę będą miały łagodniejsze objawy i z mniejszym prawdopodobieństwem niż u osób nie szczepionych wystąpią u nich powikłania grypy.

Kto powinien się zaszczepić?

Szczepieniu powinien podlegać każdy, kto chce uniknąć zachorowania na grypę (oczywiście za zgodą lekarza), a także pracownicy w pewnych zawodach, których praca wymaga kontaktów z ludźmi - można zaliczyć tutaj pracowników służby zdrowia, pracowników handlu itp.

Są grupy ludzi, które ze wskazań medycznych powinny być zaszczepione, należą do nich:

osoby powyżej 65 roku życia
osoby cierpiące na choroby przewlekłe (ze szczególnym uwzględnieniem cukrzycy, niewydolności nerek, chorób wątroby, niewydolności układu krążenia, obniżonej odporności i chorobami układu oddechowego)
osoby przebywające w bliskim kontakcie z osobami podlegającymi szczepieniom ze wskazań medycznych
osoby przebywające w skupiskach (domy dziecka, internaty, domy pomocy społecznej)
kobiety w 2 lub 3 trymestrze ciąży.
Czy każdy może się zaszczepić?
Nie każdy może się szczepić przeciwko grypie. Dlatego zawsze przed szczepieniem należy skontaktować się z lekarzem i to on zdecyduje, czy szczepienie jest bezpieczne czy nie.

Czy moje dziecko może być zaszczepione przeciwko grypie?

Tak, pod warunkiem, że ma już pół roczku. Najwcześniej szczepionkę można podać w 6 miesiącu życia dziecka.

Jakie mogą być objawy niepożądane po zastosowaniu szczepionki?

Prawie po każdej szczepionce (tj. szczepionce przeciw innym chorobom, a w tym przeciwko grypie) mogą wystąpić drobne objawy uboczne. Są to złe samopoczucie, wzrost temperatury ciała, bolesność, zaczerwienienie w miejscu wkłucia. Objawy te są niegroźne i mijają w ciągu dwóch dni.

Czy nic poważnego nie grozi mi z powodu zaszczepienia się?

Jeśli ktoś jest uczulony na szczepionkę (a dokładniej na pewne białka w niej występujące) istnieje możliwość wystąpienia groźnych reakcji alergicznych. Zdarza się to rzadko, ale właśnie dlatego zawsze przed przyjęciem szczepionki należy się skonsultować z lekarzem i szczepić się w jego obecności.

Czy mogę zachorować na grypę z powodu szczepionki?

Szczepionka składa się jedynie z fragmentów wirusa grypy, te fragmenty nie mogą wywołać grypy. Mogą jednak wystąpić pewne objawy niepożądane.

Kto ma mi pomóc w decyzji czy mam się szczepić czy nie?

Wszelkie wątpliwości i zapytania postaraj się przedyskutować ze swoim lekarzem. To on zakwalifikuje Ciebie do grupy ryzyka i doradzi czy szczepienie jest dla Ciebie wskazane czy nie.

Gdzie mogę uzyskać więcej informacji na temat grypy?

Zainteresowanych tematem grypy zapraszamy do części serwisu przeznaczonej dla lekarzy - tam znajdziecie wiele szczegółowych informacji związanych z tą chorobą. Jeśli wciąż pozostaną Wam jakieś wątpliwości najlepszym sposobem ich rozwiązania będzie rozmowa z Waszym lekarzem.

Jak się leczy grypę?

Grypę leczy się głównie objawowo tzn. nie podaje się leków, które zabijają wirusy grypy, a jedynie łagodzi się objawy. Sprawny organizm sam zwalczy chorobę. By mu jednak w tym nie przeszkadzać należy pozostać w domu, najlepiej w łóżku, przyjmować dużo płynów. Lekarz może zalecić środki przeciwko bólowi głowy, przeciwko gorączce, krople do nosa, witaminy.

Czy mogę dziecku podać aspirynę gdy jest chore na grypę?

Dzieciom i młodzieży nie wolno podawać aspiryny. Może to doprowadzić do bardzo groźnej choroby jaką jest zespół Rey'a.

Czy są lekarstwa zabijające wirusy grypy?

Istnieją leki zabijające wirusy grypy. Leczenie takimi lekami stosuje się bardzo rzadko i w ściśle określonych przypadkach.

Czy zamiast pójść do lekarza mogę zastosować antybiotyk z domowej apteczki?

Absolutnie nie!!! Antybiotyków na własną rękę nie należy przyjmować nigdy. Ponadto antybiotyki są to substancje zabijające bakterie a nie wirusy. Grypa jest chorobą powodowaną przez wirusy, więc nie można jej leczyć antybiotykami.
Ustępowanie objawów
Nie powikłany proces ulega normalizacji po około siedmiu dniach. Najdłużej utrzymującymi się objawami w przebiegu grypy mogą być: kaszel, który trwać może nawet do dwóch tygodni oraz poczucie choroby utrzymujące się długo szczególnie u osób wyjściowo osłabionych.

Odporność po przechorowaniu

Na grypę chorujemy kilka razy w ciągu życia - odporność po przechorowaniu trwa stosunkowo krótko.

Reakcje odpornościowe

W przebiegu infekcji powstają głównie antyhemaglutyniny, które to zapobiegają przyłączaniu się wirusa do receptorów mukoproteinowych i tym samym atakowaniu kolejnych komórek. Główną linią obrony organizmu przed szerzeniem się zakażenia są: sekrecyjne IgA, makrofagi i limfocyty T cytotoksyczne.

Wirus bez tajemnic


Genom wirusa wywołującego świńską grypę rozszyfrowali kanadyjscy naukowcy. Wkrótce szczepionka


obraz
Więcej o świńskiej grypie


Poinformowała o tym kanadyjska minister zdrowia Leona Aglukkaq. Osiągnięcie umożliwiło poznanie budowy wirusa, to istotny krok na drodze do stworzenia szczepionki. Rozszyfrowanie genomu wirusa H1N1 jest dziełem zespołu z Państwowego Laboratorium Mikrobiologii Agencji w Winnipeg. Badacze użyli trzech próbek. Dwie pochodziły z kanadyjskich prowincji Ontario i Nowa Szkocja, trzecia z Meksyku.
Sekwencjonowanie genomu wirusa H1N1, który składa się z ośmiu segmentów RNA, pozwoliło określić porządek tych cząsteczek. W ten sposób powstał szczegółowy portret genetyczny z najbardziej istotnymi informacjami o tym organizmie.


Naukowcy ustalili, że nie ma istotnych różnic pomiędzy próbką z Meksyku i dwiema próbkami kanadyjskimi. A to oznacza, że nie różnice w budowie genetycznej wirusa są odpowiedzialne za odmienne skutki, jakie wywołuje on w Meksyku i USA. W Meksyku zanotowano 42 przypadki śmiertelne (29 według Światowej Organizacji Zdrowia – WHO), w Ameryce Północnej dwa.
Większa zjadliwość wirusa w Meksyku wynika z czynników lokalnych, których jak dotąd nie znamy, oświadczył dr Frank Plummer kierujący zespołem z Winnipeg.


Osiągnięcie to bardzo pomoże w uzyskaniu szczepionki przeciw grypie wywoływanej przez wirusa świńskiej grypy (A - H1N1). Prace prowadzi kilka laboratoriów. Pierwszy etap, wyizolowanie wirusa, dokonany został w Stanach Zjednoczonych. Drugi, poznanie genetycznej budowy, ma miejsce teraz w Kanadzie. O następnych etapach, prowadzących do uzyskania "pilotowej" szczepionki przeznaczonej do wypróbowania na ludziach, będą radzić badacze 19 maja w Genewie podczas konferencji organizowanej przez WHO.
Wirus H1N1 nie przenosi się na ludzi przez spożycie gotowanego mięsa wieprzowego. W temperaturze 70 st. C traci on aktywność. Niemniej ostrożność jest potrzebna.


Farmy, na których świnie hodowane są metodami przemysłowymi, mogą stanowić zagrożenie, o ile staną się "fabrykami wirusów" – ostrzega dr Ellen Silbergeld z Johns Hopkins University .